Επιστολές Θεοφανείδη Θεοφάνη, Άρχοντος Πριμικηρίου της ΜτΧΕ

Jan 20

Θεοφάνης Θεοφανείδης: Ο Λόγιος Πριμικήριος της Μεγάλης Εκκλησίας

Ο αείμνηστος Θεοφάνης Θεοφανείδης υπήρξε μια εμβληματική φυσιογνωμία του Οικουμενικού Πατριαρχείου κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Φέροντας το οφίκιο του Άρχοντος Πριμικηρίου, υπηρέτησε με αφοσίωση και διακριτικότητα τον Πατριάρχη Αθηναγόρα, καθώς και τα πρώτα έτη της ποιμαντορίας του Πατριάρχου Δημητρίου.

Η ρίζα του Θεοφάνη Θεοφανείδη κρατούσε από την ιστορική Προκόννησο (σημερινό νησί του Μαρμαρά). Πρόκειται για το μεγαλύτερο νησί της Προποντίδας, γνωστό και ως «Αδελφόνησο», το οποίο δεσπόζει στο σύμπλεγμα των Προκοννήσων. Η καταγωγή του από αυτόν τον τόπο, που συνδέεται άρρηκτα με τη ναυτιλία και τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας, σφράγισε τον χαρακτήρα του με την αρχοντιά και την ευλάβεια των ανθρώπων της Προποντίδας.

Αυτό που διέκρινε τον Θεοφανείδη δεν ήταν μόνο ο τίτλος του, αλλά η σπάνια πνευματική του καλλιέργεια. Στους κύκλους του Φαναρίου χαρακτηριζόταν ως «κινητή βιβλιοθήκη». Κατείχε βαθιά γνώση της Ελληνικής Γραμματείας, της Θεολογίας και της Εκκλησιαστικής Ιστορίας. Η μνήμη του και η ικανότητά του να ανακαλεί κείμενα και ιστορικά γεγονότα ήταν παροιμιώδεις. Ο Θεοφανείδης ήταν προικισμένος με τον χάρισμα του λόγου. Ο λόγος του ήταν μεστός, γλαφυρός και πάντα θεολογικά τεκμηριωμένος.

Λόγω της ρητορικής του ευχέρειας και της άρτιας κατάρτισής του, απολάμβανε της απόλυτης εμπιστοσύνης του Πατριάρχου Αθηναγόρα, μιας προσωπικότητας που ήξερε να αναγνωρίζει και να αξιοποιεί τα ταλέντα των συνεργατών του.

Συχνά, όταν ο Πατριάρχης ήθελε να απευθυνθεί στο ποίμνιο σε εξωτερικές χοροστασίες (λειτουργίες σε ναούς της Πόλης εκτός του Πατριαρχικού Ναού), ανέθετε στον Θεοφανείδη να ομιλήσει (να κηρύξει τον θείο λόγο). Αυτό αποτελούσε ιδιαίτερη τιμή, καθώς το κήρυγμα συνήθως αποτελεί προνόμιο των κληρικών, και αποδεικνύει το κύρος που είχε ως θεολόγος και διδάσκαλος.

Τι σημαίνει «Άρχων Πριμικήριος»;

Για να γίνει κατανοητή η θέση του, αξίζει να σημειωθεί η σημασία του τίτλου του. Ο τίτλος του Πριμικηρίου (από το λατινικό primus + cerius, δηλαδή ο πρώτος που κρατά τον κηρό/κατάλογο) είναι ιστορικό οφίκιο της Βυζαντινής αυλής και της Εκκλησίας. Στο πλαίσιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο τίτλος του Άρχοντος Πριμικηρίου απονέμεται σε λαϊκούς που διακρίνονται για την προσφορά τους, την τάξη και την ηγετική τους ικανότητα στην υπηρεσία της Εκκλησίας. Ο Θεοφανίδης τίμησε τον τίτλο αυτό, λειτουργώντας ως θεματοφύλακας της εκκλησιαστικής τάξης και παράδοσης.